اين روايت ، همان‌طور كه قبلًا بررسى نموديم ، بر قاعده فراغ دلالت دارد ؛ و در آن ، قيد « وقد صرت في حال اخرى في الصلاة أو غيرها » آمده است . بنابراين ، بر اساس اين روايت ، مىتوان دخول در غير را در قاعده فراغ معتبر دانست ؛ و از اين جهت ، با قاعده تجاوز تفاوتى نداشته باشد . مگر آن كه غير ، در قاعده تجاوز ، عملى است كه شرعاً بر جزء قبل مترتّب است ، اما در قاعده فراغ ، فعلى است كه با عمل مشكوك مباين است . در نيتجه ، بر طبق اين روايت ، كسى كه مشغول تعقيبات نماز است و شكّ در تسليم دارد ، مىتواند قاعده فراغ را جارى نمايد . ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله مرحوم محقّق نائينى در اين فرض كه نمازگزار مشغول تعقيب نماز شده است ، معتقد به جريان قاعده تجاوز است . دليل ايشان بر حسب آن‌چه كه در كتاب اجود التقريرات « 1 » آمده ، اين است كه در روايات تجاوز ، امام عليه السلام اذان و اقامه را به اجزاى نماز ملحق فرمودند ؛ و فقيه قطع پيدا مىكند كه اختصاصى براى اين دو نيست ؛ بلكه هرچه ملحق به نماز است ، اعمّ از مقدّمات و توابع مانند : تعقيبات كه از جهت شرعى مترتّب بر صلاة است ، دخول در غير بر آن صدق مىكند . ايشان در فوائد الاصول « 2 » تصريح فرموده است : « لا فرق بين الدخول في الاقامة والدخول في التعقيب لخروج كليهما عن حقيقة الصلاة » . مناقشه در ديدگاه محقّق نائينى رحمه الله

--> ( 1 ) . ج 4 ، ص 223 . ( 2 ) . ج 4 ، ص 628 .